Bij kinderen is bij de verwijzing niet direct vast te stellen wat het probleem precies is. Dit komt door de belangrijke relatie tussen het functioneren van het gehoor, de spraak- en taalontwikkeling en de algehele ontwikkeling (gehoor, spraaktaal en algehele ontwikkeling hangen nauw samen). Bij kinderen is de multi-disciplinaire aanpak dan ook een vereiste.

Binnen het Audiologisch Centrum zien wij een toenemend aantal kinderen waarbij de vraagstelling gericht is op uitvoerige diagnostiek naar spraak- en taalproblemen, al dan niet verweven met gedragsproblemen, sociaal-emotionele problemen of een ontwikkelingsachterstand.

Op basis van de verwijzing wordt bepaald welke onderzoeken bij het eerste bezoek aan het Audiologisch Centrum nodig zijn. Hier hoort altijd een gehooronderzoek bij. Hierna wordt bekeken of en welke aanvullende diagnostiek nodig is. Als blijkt dat belangrijke informatie bij de verwijzing ontbreekt, bijvoorbeeld een verslag van de behandelend logopedist, een rapport van de Onderwijs Begeleidings Dienst of het RIAGG, wordt deze eerst in overleg met de ouders opgevraagd. Zo kunnen we doublures in het onderzoek voorkomen. Indien nodig wordt overleg gepleegd met de verwijzer.

Bij kinderen jonger dan 1½ jaar wordt voorafgaand aan het audiologisch onderzoek een telefonisch contact gelegd huisbezoek gebracht door de maatschappelijk werkende. Zij krijgt reeds een indruk van het functioneren van het kind en de ouders kunnen kennismaken met de werkwijze van het Audiologisch Centrum.
Bij kinderen met een uitgebreide vraagstelling of kinderen die reeds bekend zijn bij een andere instantie, voeren we een intakegesprek op het Audiologisch Centrum. Dit vindt aansluitend aan het eerste gehooronderzoek plaats. Tijdens het gesprek wordt duidelijk op welk gebied het probleem ligt en hoe het vervolgtraject gaat lopen.

Diagnostiek bij kinderen onderverdeeld in 3 groepen

Bij de diagnostiek kan men drie groepen onderscheiden.
• Voor kinderen met geleidingsverliezen is de kno-arts de aangewezen persoon om te bekijken of behandeling mogelijk en/of nodig is. Na twee tot drie maanden wordt het gehooronderzoek herhaald. De spraak- en taalontwikkeling en de schoolsituatie blijft ook bij deze kinderen een punt van aandacht.
• Kinderen met een vermoede spraak- en taalachterstand krijgen een logopedisch onderzoek. Wanneer er na dit onderzoek nog vragen zijn betreffende de algehele ontwikkeling, dan volgt een psychologisch onderzoek. Ook een schoolbezoek of huisbezoek door de maatschappelijk werkende kan onderdeel uitmaken van de diagnostiek.
• Kinderen met een langdurig verminderd gehoor (perceptief en/of conductief) krijgen in ieder geval een psychologisch en een logopedisch onderzoek. Op grond van alle audiologische gegevens wordt bekeken of hoortoestelaanpassing nodig is en welke onderwijsvorm geschikt is. Tevens volgt begeleiding van het kind, het gezin en de school vanuit het maatschappelijk werk.

Het uiteindelijke advies kan bestaan uit behandeling door de kno-arts, hoortoestelaanpassing, logopedische therapie door een perifere logopedist, aanmelding bij het speciaal onderwijs, extra hulp/ambulante begeleiding binnen het reguliere onderwijs en begeleiding door het maatschappelijk werk. (of doorverwijzing naar SPD, Integrale Vroeghulp, bureau Jeugdzorg etc.).
Kinderen met een zeer ernstig gehoorverlies kunnen worden begeleid vanuit de Stichting Gezinsbegeleiding Ernstig Auditief Gehandicapte Kinderen Zuidoost-Nederland (S.G.B.), waar onder andere het Audiologisch Centrum Eindhoven aan deelneemt.
Slechthorende kinderen en kinderen met ernstige spraak- en taalproblemen blijven we in hun verdere ontwikkeling volgen om te bekijken of handhaving binnen het reguliere onderwijs verantwoord is of dat verwijzing naar het speciaal onderwijs wenselijk is.

Enkele peuters kunnen tevens aangemeld worden op de peuterspeelzaal Pim Pam Pet, speciaal voor kinderen met hoor-, spraak- en/of taalproblemen. Gedurende twee ochtenden wordt in kleine groepjes extra aandacht gegeven aan de communicatie.
Regelmatig worden kinderen doorverwezen naar een kinderarts en soms naar een kinderneuroloog of kinderfysiotherapeut voor uitvoerig medisch onderzoek. Daarnaast vindt voor kinderen met specifieke problemen doorverwijzing plaats naar andere hulpverlenende instanties, zoals het RIAGG, SPD en de Thuiszorg. Enkele hele jonge kinderen, waarbij langdurige observatie noodzakelijk is voor de afronding van de diagnostiek, worden doorverwezen naar de diagnosegroep van het Instituut St. Marie.

Kinderzorg in de praktijk: een voorbeeld…

Mirjam is twee en een half jaar. Zij hoort slecht. Op éénjarige leeftijd is op het Audiologisch Centrum ontdekt dat ze aan beide oren een gehoorverlies heeft en dat ze hoortoestellen moet dragen om geluiden en gesprekken te kunnnen horen.
Maar Mirjam is een peuter en ze wil spelen; spelen met andere kinderen. Voor haar ontwikkeling is dat heel belangrijk, want door samen te spelen leer je met elkaar omgaan. Je leert hoe je je moet gedragen. Je leert zo de sociale codes.
Mirjam kan door haar slechthorendheid niet naar een gewone speelzaal. Het is daar vaak te druk en lawaaierig. Ze verstaat dan niet genoeg om "er bij te horen".
De ouders van Mirjam willen ook leren om met haar om te gaan en leren hoe zij haar de beste kansen in het leven kunnen geven. Ze willen graag met andere ouders van slechthorende kinderen in contact komen om ervaringen uit te wisselen, elkaar tips te geven en elkaar te steunen.

Bij volwassenen is de vraagstelling en het probleem vaak duidelijk. Meestal betreft het de aanpassing van hoortoestellen of een uitgebreid gehooronderzoek ten behoeve van verdere diagnostiek door de kno-arts. Daar komen soms problemen bij zoals oorsuizen, slechthorendheid op het werk, acceptatie en ernstige communicatieproblemen.

Op basis van de verwijzing wordt door de audioloog bepaald welke audiometrische onderzoeken nodig zijn bij het eerste bezoek aan het audiologisch centrum. Soms blijkt aanvullend diagnostisch onderzoek nodig te zijn om de aard van de gehoorproblematiek volledig in kaart te brengen.
Met elke patiënt wordt een eindgesprek gehouden met uitleg over het functioneren van het gehoor, mogelijkheden tot revalidatie en de ervaringen van de patiënt zelf in het dagelijkse leven. Indien nodig wordt de patiënt (terug) verwezen naar de kno-arts of huisarts.

Bij de aanpassing van hoortoestellen, wordt in overleg met de patiënt een toestel uitgezocht. Hierop volgt een proefperiode en één of meerdere controles op het Audiologisch Centrum voordat de definitieve keuze wordt gemaakt.

De meeste slechthorenden zijn met een goede hoortoestelaanpassing, eenvoudige hulpapparatuur en enkele adviezen ten aanzien van de communicatie goed geholpen. Soms blijkt echter meer hulp nodig. De maatschappelijk werkende heeft een belangrijke taak bij het begeleiden van onze patiënten ten aanzien van de verwerking van de slechthorendheid, de communicatie met familie en vrienden en het functioneren op de werkplek.

Alternatieve communicatie als het met een hoortoestel alleen niet meer lukt

Bij ernstige communicatieproblemen ten gevolge van het gehoorverlies, waaronder ook de plotsdoven, zal in overleg met de logopedist en de maatschappelijk werkende gezocht worden naar alternatieve communicatiesystemen (Totale Communicatie). Hierbij wordt, naast de orale informatie, gebruik gemaakt van spraakafzien, gebaren, het mond-handsysteem, vingerspelling en schriftbeeld. Afhankelijk van de mogelijkheden van de patiënt wordt hier een keuze uit gemaakt.